Jak długo można nie spać?

Najdłuższy znany nam udokumentowany okres bez ani chwili snu to 264.4 godziny, czyli trochę ponad 11 dni. Dokonał tego Randy Gardner, 17-latek ze Stanów Zjednoczonych, który na przełomie grudnia 1963 i stycznia 1964 postanowił przeprowadzić taki eksperyment w ramach szkolnego festiwalu nauki. Był on nadzorowany przez Uniwersytet Stanford, dzięki czemu posiadamy dokładne dane na temat tego, jak brak snu wpłynął na kondycję Randiego. Co się z nami dzieje, kiedy nie śpimy przez długi czas?

Co dzieje się z naszym organizmem, kiedy długo nie śpimy?

Po 24 godzinach

Większości z nas przydarzyło się nie przespać nocy z powodu nerwów czy choroby dziecka. Nie grożą nam przez to żadne poważne konsekwencje zdrowotne, ale będziemy czuć się zmęczeni i rozbici. Badania sugerują, że taki 24-godzinny brak snu daje efekty podobne do koncentracji alkoholu we krwi na poziomie 0.10 promila – prowadzenie samochodu może nie być więc dobrym pomysłem.

24-godzinny brak snu może powodować:

  • Irytację i złość
  • Zmniejszoną czujność
  • Kłopoty z koncentracją
  • Problemy z koordynacją
  • Wilczy głód
  • Piekące, opuchnięte oczy

Po 48 godzinach

Po 2 dniach bez snu trudno pozostać przytomnym. Mogą zdarzać Ci się epizody mikrosnu (MS), czyli utrata przytomności trwająca od ułamka sekundy do kilkudziesięciu sekund. Po przebudzeniu z mikrosnu możesz czuć się zdezorientowany i rozbity. Twoje zdolności poznawcze zaczynają szwankować.

Brak snu przez ponad 2 doby znacząco osłabia Twój układ odpornościowy. Badania wykazały mniejszą aktywność komórek NK (z ang. Natural Killer – “urodzony zabójca”), które są podstawą Twojej odporności. To one najszybciej reagują na bakterie, wirusy i  inne potencjalne zagrożenia, które pojawiają się w Twoim organizmie.

Możesz doświadczyć także depersonalizacji, czyli uczucia, że jesteś oddzielony od siebie samego. To rodzaj zaburzenia postrzegania, który daje poczucie nierealności tego, co się dzieje, a nawet swojego ciała.

Po 48 godzinach bez spania:

  • Odczuwasz wzmożony stres
  • Możesz doświadczyć depersonalizacji
  • Czujesz coraz większą irytację
  • Pojawiają się epizody mikrosnu

Po 72 godzinach

Po 3 dniach niewiele osób jest w stanie zachować pełną świadomość. Istnieje szansa, że Twój organizm już “wyłączył się” sam i zmusił Cię do snu. Jeśli dalej nie poszedłeś spać, mogą zdarzać Ci się częstsze epizody mikrosnu. Na tym etapie prawie na pewno doświadczasz halucynacji. Jeśli zaczęły się już wcześniej, teraz staną się bardziej złożone.

Po tylu godzinach bez snu czujesz się poirytowany, możesz też doznać wahania nastrojów, ogromnego smutku i rozpaczy, lęku, a nawet paranoi.

Twoje zdolności poznawcze są minimalne. Nawet myślenie i proste czynności sprawiają Ci ogromną trudność, tak samo jak zapamiętywanie. Możesz mieć problem z odczytywaniem emocji u innych osób.

Po 72 godzinach bez spania:

  • Pojawiają się halucynacje
  • Epizody mikrosnu są coraz częstsze
  • Doświadczasz wahania nastroju
  • Możesz czuć ogromny smutek i lęk
  • Mogą pojawić się ataki paranoi
  • Masz duże trudności z myśleniem, prostymi czynnościami, nawiązywaniem kontaktu z innymi

Po 96 godzinach

Senność staje się nie do wytrzymania, a Twoje postrzeganie rzeczywistości jest mocno zakłócone – mówimy wtedy o psychozie wywołanej ekstremalnym brakiem snu. Nie jest to stan trwały – po wyspaniu się jej objawy powinny zniknąć.

Po 4 dniach bez snu:

  • Senność jest przytłaczająca
  • Twoje postrzeganie rzeczywistości jest w dużym stopniu zakłócone
  • Możesz doświadczyć epizodów psychozy

Po 10 dniach, czyli przypadek Randiego Gardnera

Po 11 dniach bez snu, Gardner wyglądał, na pierwszy rzut oka, na człowieka w dobrej kondycji. Był w stanie zagrać w pinballa i wygrać z Williamem Dementem, naukowcem, który nadzorował eksperyment. Jednak badania przeprowadzone przez lekarza Johna J. Rossa, który sprawował pieczę nad Randym, wykazały znaczące zmiany poznawcze i behawioralne. Według notatek z eksperymentu, Gardner nie mógł, na przykład, wykonać prostego działania matematycznego, które przerwał w połowie, bo zapomniał, co robił. Co więcej, jego mowa była niewyraźna i bez intonacji, a nawiązanie z nim kontaktu było mocno utrudnione.

Jak długo nasz organizm się regeneruje?

Po zakończeniu eksperymentu Randy spał trochę ponad 14 godzin, a potem jeszcze dodatkowe 10 godzin. Po odpoczynku wydawał się być zregenerowany, chociaż lata później Gardner zaczął borykać się z ciężką bezsennością.

Pierwszym krokiem do regeneracji po dłuższym okresie bezsenności jest przywrócenie zdrowego trybu dnia, spanie 7-8 godzin dziennie i stosowanie się do innych zasad higieny snu. Zregenerowanie się jest jednak procesem czasochłonnym i potrafi trwać dni, a nawet tygodni.

Śmiertelna bezsenność rodzinna (FFI)

Znany jest także przypadek człowieka, który nie spał prawie wcale przez niemal pół roku. Nazywał się Michael Corke, a jego bezsenność spowodowana była niezwykle rzadką dziedziczną chorobą mózgu – śmiertelną bezsennością rodzinną (ang. fatal familial insomnia, FFI). Schorzenie to zawsze kończy się śmiercią i postępuje szybko po wystąpieniu pierwszych objawów, czyli bezsenności. Pojawiają się halucynacje, delirium, a następnie dysautonomia (zwana także dysfunkcją autonomiczną lub neuropatią autonomiczną) oraz ataksja, a więc zaawansowane zaburzenia autonomicznego układu nerwowego i zanik kontroli nad ciałem. Ostatnie stadium to demencja i brak kontaktu z chorym.

Chociaż niektóre objawy przypominają te związane z wielodniowym brakiem snu, to nie jesteśmy w stanie określić na podstawie przypadku Michaela Corke’a i innych osób ze śmiertelną bezsennością rodzinną, czy te 6 miesięcy to okres, po którym my ludzie umieramy z braku snu.

Jak długo możemy więc przetrwać bez snu?

Tak naprawdę, nie wiemy dokładnie, ile możemy nie spać. Randy nie spał ponad 11 dni – ile jeszcze mógłby wytrzymać? Nie jesteśmy w stanie tego stwierdzić, ale wiemy, że brak snu w końcu kończy się śmiercią. Wykonano eksperymenty na szczurach, aby to sprawdzić. Te umierały po dwóch tygodniach niespania, a więc szybciej, niż gdyby spotkała je śmierć głodowa.

Nie śpisz?

Osoby z bezsennością często mają poczucie, że w ogóle nie śpią albo ich sen jest bardzo krótki. Na szczęście nie jest tak, że zupełnie zatracają zdolność do snu lub że prowadzi to u nich do drastycznych konsekwencji (typu śmierć). Jednak bezsenność bardzo odbija się na ich samopoczuciu i funkcjonowaniu. Dlatego, jeśli masz problemy ze snem, nie czekaj, aż będziesz u kresu sił. Zajmij się profesjonalnie tym tematem. W przypadku tego zaburzenia snu główną metodą leczenia jest terapia poznawczo-behawioralna bezsenności (zobacz artykuł: Leczenie bezsenności).

Leki i suplementy diety stosowane przy bezsenności mają działanie wyłącznie objawowe, a pełne leczenie bezsenności to praca nad przyczynami. Ten aspekt jest szeroko uwzględniany w terapii poznawczo-behawioralnej, gdzie brane są pod lupę różne nawyki, zachowania, myśli oraz emocje, które napędzają bezsenność i podejmowana jest praca nad nimi. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, na czym polega ta terapia oraz wprowadzić  jej główne techniki, możesz skorzystać z naszego cyfrowego programu terapetycznego – Terapia Bezsenności.


Aplikacje do poprawy snu a tradycyjne leczenie bezsenności

Aplikacje do poprawy snu a tradycyjne leczenie bezsenności

W dobie cyfryzacji, również świat medycyny staje się coraz bardziej zdigitalizowany. Na rynku pojawia się rozmaite aplikacje, które mają wspomagać proces leczenia różnych chorób. Wiele osób podchodzi jednak sceptycznie do takich rozwiązań. Uważają oni, że aplikacja...

Aplikacja na bezsenność a stosowanie leków

Aplikacja na bezsenność a stosowanie leków

Wielu naszych użytkowników pyta o to, czy nasza aplikacja terapiabezsennosci.pl uwzględnia temat leków na bezsenność. Część z nich jest już w trakcie leczenia farmakologicznego i nie wie w jaki sposób łączyć je z zaleceniami, które pojawią się w naszym programie....

Terapia poznawczo-behawioralna – skuteczne metody i techniki

Terapia poznawczo-behawioralna – skuteczne metody i techniki

Terapia poznawczo-behawioralna – skuteczne leczenie bezsenności Według współczesnej medycyny terapia poznawczo-behawioralna (cognitive behavioral therapy for insomnia, CBT-I) jest podstawową zalecaną metodą leczenia bezsenności. Przynosi lepsze efekty niż stosowanie...

Jak sen wpływa na naszą pracę a praca na sen?

Jak sen wpływa na naszą pracę a praca na sen?

SEN A ZAANGAŻOWANIE W PRACY Chyba każdy z nas w głębi duszy chciałby być zaangażowany w swoją pracę, bo przecież to ma wpływ na to jak potem funkcjonujemy w ciągu dnia. Wychodzi, że mamy dosyć prosty sposób, aby dołożyć do tego „cegiełkę” – zadbać o tak zwane reguły...

Bezsenność, lęk i nerwica

Bezsenność, lęk i nerwica

Co z czego wynika? Jedna uwaga na wstępie – nerwica to dawna nazwa na zaburzenia lękowe. Ciągle szeroko używana, zarówno w potocznym języku, jak i przez fachowców. Mówimy, że ktoś jest „znerwicowany” lub „ma nerwicę”, jeśli mamy na myśli osobę skłonną do przeżywania...

Zaburzenia psychiczne a problemy ze snem

Zaburzenia psychiczne a problemy ze snem

Sen i zdrowie psychiczne są ze sobą nierozłącznie związane. Gdy przeżywamy silne emocje, czy problemy natury psychicznej, odbija to się negatywnie na naszym śnie. Z kolei nieprawidłowy sen przyczynia się do słabszej regulacji naszych emocji i nasila ryzyko pogorszenia...

MASZ PROBLEMY Z ZAŚNIĘCIEM?